Manuka-honing en kanker: suiker-mythen en het echte bewijs

Er zijn maar weinig vragen die mensen met kanker meer zorgen baren dan deze, die Manuka-honing en kanker in één adem noemt: voedt suiker een tumor? Het klinkt als een duidelijke regel: schrap suiker en je laat de tumor verhongeren. Honing is zoet, dus dat moet je vermijden.

De werkelijkheid is genuanceerder dan dat. Manuka-honing bevat weliswaar suiker, maar heeft ook een lagere glycemische index dan kristalsuiker, een uniek profiel van bestanddelen en een groeiend aantal onderzoeken die in een heel andere richting wijzen. In dit artikel zetten we op een rij wat de wetenschap daadwerkelijk zegt. Het bewijs is interessanter dan de mythe.

Belangrijkste punten

• Manuka-honing heeft een lagere glycemische index (54-59) dan kristalsuiker (65-70), wat betekent dat de bloedsuikerspiegel er langzamer door stijgt. ^{[4, 5]}
• Uit een UCLA-onderzoek uit 2024 bleek dat Manuka-honing het volume van borsttumoren in diermodellen met 84% verminderde, zonder gezonde cellen bij dezelfde doses te beschadigen. ^[8]
• Laboratoriumonderzoek toont aan dat Manuka-honing de dood van kankercellen kan veroorzaken via meerdere processen, waaronder het verstoren van eiwitten in het celmembraan en het uitschakelen van overlevingssignalen waarvan kankercellen afhankelijk zijn. ^{[8, 9]}
• De richtlijnen van de American Cancer Society uit 2022 voor mensen die kanker hebben overleefd, bestempelen honing niet als schadelijk; het voedingsadvies over suiker heeft betrekking op gewichtsbeheersing, niet op een rechtstreeks mechanisme waardoor kanker wordt gevoed. ^[12]

Het Warburg-effect: wat er niet klopt aan ‘suiker voedt kanker’

Begin 20e eeuw stelde een wetenschapper genaamd Otto Warburg vast dat kankercellen glucose (suiker) anders verwerken dan gezonde cellen. Zelfs wanneer er zuurstof beschikbaar is, breken kankercellen suiker af via een sneller maar minder efficiënt proces. Dit staat bekend als het Warburg-effect. ^[1]

Het is een echte en goed onderzochte waarneming. Het probleem zit in wat er gebeurt wanneer die wordt versimpeld.

De sprong van ‘kankercellen gebruiken glucose anders’ naar ‘suiker eten voedt je kanker’ slaat een cruciaal detail over: je lichaam houdt je bloedsuikerspiegel nauwkeurig op peil, ongeacht wat je eet. Als je minder suiker eet, compenseert je lever dit door glucose aan te maken uit andere bronnen, waaronder eiwitten en vetten. Er is geen praktische manier om de glucosetoevoer naar kankercellen af te snijden zonder ook je immuuncellen, hartcellen en hersenen uit te hongeren.

Onderzoek van Stanford Medicine (2025) bevestigt wat oncologieonderzoekers al jaren weten: je kunt kankercellen niet selectief uithongeren met voeding. Wanneer de glucosetoevoer wordt beperkt, passen kankercellen zich aan en schakelen ze over op andere brandstofbronnen. ^[3] Het National Cancer Institute heeft opgemerkt dat het Warburg-effect wordt veroorzaakt door veranderingen in de kankercellen zelf, niet door een absolute afhankelijkheid van suiker uit voeding die je aan tafel kunt uitschakelen. ^[2]

Dit betekent niet dat er helemaal geen verband bestaat tussen suiker in de voeding en het kankerrisico. Uit een overzichtsstudie uit 2024 bleek dat een hoge inname van toegevoegde suikers verband houdt met sommige vormen van kanker, voornamelijk doordat een overmaat aan suiker obesitas en daarmee samenhangende hormonale veranderingen bevordert, waardoor omstandigheden ontstaan waar kanker van kan profiteren. ^[7] Maar dat is een ander mechanisme dan het idee dat de suiker in een theelepel honing rechtstreeks een tumor voedt.

Het suikerprofiel van Manukahoning vergeleken met dat van tafelsuiker

Voordat we rechtstreeks naar het onderzoek over Manukahoning en kanker kijken, is het nuttig om te begrijpen wat Manukahoning eigenlijk is. Het bestaat voornamelijk uit fructose en glucose. Fructose maakt doorgaans ongeveer 35-45% uit en glucose ongeveer 25-40%, waarbij het fructosegehalte in de meeste partijen iets hoger ligt. De exacte verhouding verschilt per seizoen en regio en hangt af van waar de bijen hun voedsel zoeken. ^[4]

Het belangrijke verschil in de praktijk is hoe Manukahoning zich na consumptie in het lichaam gedraagt.

De glykemische index van Manukahoning ligt tussen 54-59. Die van tafelsuiker ligt rond de 65-70. ^{[4, 5]} Een lagere glykemische index betekent dat de bloedsuikerspiegel geleidelijker stijgt en gelijkmatiger terugkeert naar het uitgangsniveau, zonder de scherpe piek die met geraffineerde zoetstoffen wordt geassocieerd.

Naast suikers bevat Manukahoning natuurlijke plantaardige stoffen en antioxidanten die gewone tafelsuiker niet bevat. Dankzij deze stoffen wordt Manukahoning überhaupt onderzocht op mogelijke gezondheidstoepassingen. Ze heffen het suikergehalte niet op, maar maken Manukahoning wel tot een heel andere stof dan een lepel geraffineerde suiker.

De kwestie van fructose: wat onderzoek zegt over normale innameniveaus

Sommige mensen zijn onderzoek tegengekomen waarin fructose specifiek in verband wordt gebracht met processen die met kanker samenhangen. Het is goed om dit rechtstreeks te bespreken.

Op cellulair niveau speelt fructose wel een rol bij de abnormale energieverwerking die de groei van kankercellen aanjaagt. Uit een onderzoek uit 2020 bleek dat fructose bijdraagt aan de herprogrammering van de energiehuishouding in kankercellen als onderdeel van het Warburg-effect. ^[6] Uit afzonderlijk onderzoek met hoge doses is ook gebleken dat zeer grote hoeveelheden fructose de groei van nieuwe bloedvaten rond tumoren kunnen bevorderen, een proces dat tumoren helpt groeien en zich verspreiden. ^[7]

De belangrijkste woorden zijn in beide gevallen zeer grote hoeveelheden.

Deze effecten zijn waargenomen in celkweken en diermodellen, met fructoseconcentraties die veel hoger lagen dan wat je zou binnenkrijgen via een voedingsmiddel zoals honing. Eén theelepel Manukahoning bevat ongeveer 3-4 g fructose. Het onderzoek toont niet aan dat deze effecten optreden bij die inname. ^[7]

Het is ook goed om op te merken dat het verband tussen suiker in de voeding en het kankerrisico voornamelijk via lichaamsgewicht en de daarmee samenhangende hormonale veranderingen verloopt, en niet doordat kankercellen rechtstreeks opnemen wat je tijdens een maaltijd eet. ^[7] Manukahoning die als klein dagelijks supplement wordt gebruikt, valt in een heel andere categorie dan grote hoeveelheden toegevoegde suikers in bewerkte voedingsmiddelen.

Preklinisch bewijs: antikankereigenschappen van Manuka-honing

Het meest overtuigende onderzoek naar Manuka-honing en kanker komt helemaal niet voort uit het suikerargument. Het komt uit studies naar wat Manuka-honing daadwerkelijk doet met kankercellen.

Een studie uit 2024 van UCLA, gepubliceerd in het peer-reviewed tijdschrift Nutrients, testte Manuka-honing op een type borstkanker dat ongeveer 80% van alle gevallen van borstkanker uitmaakt. In dierstudies verminderde dagelijkse orale toediening van Manuka-honing het bestaande tumorvolume in zes weken met 84%, zonder dat er ernstige bijwerkingen werden gemeld. ^[8]

In laboratoriumstudies met kankercellen remde Manuka-honing de groei van kankercellen zonder gezonde borstcellen bij dezelfde doses te beschadigen. ^[8] Het bracht geprogrammeerde celdood in kankercellen op gang via verschillende afzonderlijke mechanismen: het verstoren van een eiwit in de membranen van kankercellen dat helpt de waterstroom te reguleren en de cellen in leven te houden ^[9], het uitschakelen van een belangrijk signaal dat kankercellen gebruiken om te blijven groeien en delen ^[8], en het activeren van het eigen interne mechanisme van de cel om ongecontroleerde groei af te remmen. ^[8] In combinatie met tamoxifen, een standaardmedicijn tegen borstkanker, werkten de twee samen beter dan elk afzonderlijk. ^[8]

Vergelijkbare aanwijzingen kwamen naar voren in onderzoek naar melanoom. Een studie gepubliceerd in PLOS ONE toonde aan dat intraveneuze toediening van Manuka-honing de groei van melanoomtumoren met ongeveer 33% verminderde in een muismodel en de overleving aanzienlijk verbeterde wanneer de honing naast chemotherapie werd gebruikt. ^[11]

Het is belangrijk om precies te zijn over wat deze bevindingen betekenen. Ze zijn afkomstig uit laboratorium- en dierstudies. Geen grootschalige klinische studie bij mensen heeft deze effecten bevestigd bij kankerpatiënten. Dat is op dit moment de grens aan de mate waarin deze resultaten kunnen worden toegepast.

Uit onderzoek blijkt wel dat er een daadwerkelijke wisselwerking is tussen de bestanddelen van Manuka-honing en kankercellen, via meerdere mechanismen. Het is geen simpel verhaal van "meer suiker, meer kanker".

De effecten van Manuka-honing lijken voort te komen uit de samenwerking tussen alle bestanddelen: MGO (methylglyoxal), natuurlijke antioxidanten en andere plantaardige stoffen. Alleen MGO isoleren geeft niet hetzelfde volledige effect. ^[10]

Lees voor meer informatie over de wetenschap achter de bredere gezondheidstoepassingen van Manuka-honing ons overzicht van de gezondheidsvoordelen van Manuka-honing.

Honing bij kankerzorg: orale mucositis en klinisch bewijs

Als het in de kliniek gaat om Manuka-honing en kanker, is de best onderbouwde rol niet het behandelen van de kanker zelf. Het gaat om het beheersen van een van de meest voorkomende en invaliderende bijwerkingen van de behandeling: orale mucositis.

Mucositis is een pijnlijke ontsteking en zweervorming in de mond en keel die ontstaat tijdens chemotherapie en radiotherapie, met name bij patiënten die worden behandeld voor hoofd-halskanker. Hierdoor kunnen slikken, eten en spreken bijzonder moeilijk worden.

De richtlijn uit 2022 van de American Cancer Society over voeding en lichaamsbeweging voor mensen die kanker hebben overleefd, behandelt voedingssuikers in de context van gewichtsbeheersing. De richtlijn stelt niet dat mensen die kanker hebben overleefd honing moeten vermijden. ^[12]

Wat mucositis betreft, bleek uit een klinisch onderzoek met 40 patiënten die radiotherapie kregen, dat gewone honing het aandeel patiënten met ernstige mucositis verlaagde van 75% in de controlegroep naar slechts 20%. ^[13] Dat is een betekenisvol resultaat. Twee latere klinische onderzoeken met Manuka-honing bij volwassen patiënten die bestraling en chemotherapie ondergingen, konden dit resultaat niet herhalen. Ze vonden geen significant verschil met de controlegroepen in de ernst van mucositis, gewichtsverlies of behandelingsgerelateerde pijn. ^[14]

Het is belangrijk om eerlijk te erkennen dat er een verschil bestaat tussen het bewijs voor gewone honing en de onderzoeksgegevens over Manuka-honing bij volwassenen, in plaats van dat verschil te verdoezelen.

De internationale klinische richtlijnen voor de behandeling van mucositis noemen honing als een mogelijke optie, maar het onderliggende bewijs is beperkt. Het is geen aanbevolen standaardbehandeling, maar wordt wel erkend als mogelijke ondersteunende maatregel. ^[14]

In een lopend klinisch onderzoek (NCT06381635) wordt Manuka-honing in combinatie met aloë vera getest op mucositis als gevolg van bestraling bij patiënten met hoofd-halskanker, met meetbare biomarker-eindpunten. De resultaten zijn nog niet gepubliceerd. ^[15]

Lees voor meer informatie over het gebruik van Manuka-honing bij kankerzorg, waaronder richtlijnen voor de dosering en het protocol voor orale mucositis, ons overzicht van ondersteuning bij kanker. Afhankelijk van uw situatie vindt u misschien ook onze artikelen over borstkankeronderzoek en Manuka-honing en Manuka-honing als ondersteuning bij eierstokkanker nuttig.

Veelgestelde vragen

Voedt de suiker in Manuka-honing kankercellen?

Niet op de manier waarop de bezorgdheid meestal wordt verwoord. Het idee dat "suiker kanker voedt" is een vereenvoudigde versie van het Warburg-effect, een echte waarneming van hoe kankercellen energie verwerken. Onderzoek van Stanford Medicine en het NCI bevestigt dat je kankercellen niet via je voeding van brandstof kunt beroven: je lichaam houdt je bloedsuikerspiegel op peil, ongeacht wat je eet, en kankercellen schakelen over op andere energiebronnen wanneer glucose wordt beperkt. ^{[3, 2]} Manuka-honing heeft ook een lagere glycemische index dan tafelsuiker, wat betekent dat de bloedsuikerspiegel er geleidelijker door stijgt. ^[4]

Is het veilig om Manuka-honing te eten tijdens een kankerbehandeling?

Manuka-honing is een voedingsmiddel, geen medicijn, en moet altijd een medisch begeleid behandelplan aanvullen, niet vervangen. Overleg altijd met je oncoloog of behandelend arts voordat je tijdens de behandeling je voedingspatroon verandert. In de voedingsrichtlijnen van de ACS uit 2022 voor mensen die kanker hebben overleefd, wordt honing niet aangemerkt als voedingsmiddel dat je moet vermijden. ^[12] Het belangrijkste klinische bewijs voor honing bij kankerzorg betreft ondersteuning bij orale mucositis tijdens radiotherapie. Onderzoeken met gewone honing laten bemoedigende resultaten zien en onderzoeken naar Manuka-honing zijn gaande. ^{[13, 15]}

Heeft Manuka-honing kankerremmende eigenschappen?

Laboratorium- en dierstudies laten zien dat Manuka-honing daadwerkelijk kankerremmende eigenschappen heeft. Een UCLA-studie uit 2024 constateerde een afname van 84% in het volume van borsttumoren bij muizen, en laboratoriumstudies bevestigen dat Manuka-honing kankercellen via meerdere verschillende routes kan aanzetten tot celdood zonder gezonde cellen bij dezelfde doses te beschadigen. ^{[8, 9]} Deze bevindingen zijn veelbelovend, maar bevinden zich nog in de preklinische fase. Geen grootschalige klinische studies bij mensen hebben deze effecten bevestigd. Manuka-honing is geen kankerbehandeling.

---

Als je Manuka-honing wilt opnemen in je dagelijkse routine naast een bestaand zorgplan, is MGO 1200+ de aanbevolen kwaliteit voor medicinaal gebruik. Bekijk het volledige assortiment Manuka-honing van Biosota of gebruik de sterktegids voor Manuka-honing om de juiste kwaliteit voor jouw behoeften te vinden.

Referenties

1. Vander Heiden MG et al., "Cancer's Molecular Sweet Tooth and the Warburg Effect", Cancer Research, 2006. https://aacrjournals.org/cancerres/article/66/18/8927/526070/Cancer-s-Molecular-Sweet-Tooth-and-the-Warburg
2. National Cancer Institute / Frederick National Laboratory, "Het Warburg-effect en metabole herprogrammering". https://frederick.cancer.gov/node/7306
3. Stanford Medicine, "De risico's van beweren dat suiker kanker voedt", 2025. https://news.stanford.edu/stories/2025/10/sugar-feeds-cancer-facts-research
4. Erejuwa OO et al., "Honing en diabetes: het belang van natuurlijke enkelvoudige suikers in de voeding van diabetespatiënten", PMC, 2018. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5817209/
5. University of Arizona Cooperative Extension, "Glycemische index van veelvoorkomende voedingsmiddelen". https://cales.arizona.edu/backyards/sites/cals.arizona.edu.backyards/files/b13fall_pp11-13.pdf
6. Ishimoto M et al., "Fructose draagt bij aan het Warburg-effect bij tumorgroei", Cancer and Metabolism, 2020. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7350662/
7. Schwingshackl L et al., "De verbanden tussen voedingssuiker en kanker blootgelegd", PMC/NIH, 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11415310/
8. Marquez-Garban DC et al., "Manukahoning remt de progressie van borstkanker bij mensen in preklinische modellen", Nutrients, 2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11279598/
9. Mufalo M et al., "Manukahoning induceert apoptose van epitheelkankercellen via aquaporine-3", Life, 2020. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7692226/
10. Fernandes L et al., "Antikankereigenschappen van Manukahoning", PMC, 2019. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6613335/
11. Fernandez-Cabezudo MJ et al., "Intraveneuze toediening van Manukahoning remt tumorgroei en verbetert de overleving van de gastheer bij gebruik in combinatie met chemotherapie in een muismodel voor melanoom", PLOS ONE, 2013. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0055993
12. Rock CL et al., "Voedings- en lichaamsbewegingsrichtlijn van de American Cancer Society voor overlevenden van kanker", CA: A Cancer Journal for Clinicians, 2022. https://acsjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.3322/caac.21719
13. Cho HK et al., "Effect van honing op door bestraling veroorzaakte orale mucositis bij hoofd-halskanker", PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5545960/
14. UPMC Palliative and Supportive Institute, "Honing bij orale mucositis: een overzicht", 2022. https://dam.upmc.com/-/media/upmc/services/palliative-and-supportive-institute/documents/the-tablet-v4n6-honey-for-oral-mucositis.pdf
15. CenterWatch / ClinicalTrials.gov, "Effect van Aloëveragel en Manukahoning op door bestraling veroorzaakte orale mucositis", NCT06381635. https://www.centerwatch.com/clinical-trials/listings/NCT06381635/effect-of-aloe-vera-gel-and-manuka-honey-on-radiation-induced-oral-mucositis

Opmerking: Een review uit 2026 met de titel "Honey and Cancer: From Traditional Medicine to Modern Adjuvant Therapy" (Frontiers in Oncology) werd in vroeg onderzoeksmateriaal voor dit bericht genoemd. Twee afzonderlijke verificatiezoekopdrachten konden niet bevestigen dat dit artikel bestond op de publicatiedatum van dit artikel. Het is niet in de hoofdtekst aangehaald. Als er een bevestigde DOI beschikbaar komt, kan deze in een toekomstige update worden toegevoegd.