Xã hội mẫu hệ của ong

Ong mật là những sinh vật kỳ thú đã được nghiên cứu suốt nhiều thế kỷ. Mặc dù hầu hết mọi người đều quen thuộc với vai trò của ong chúa trong đàn, nhiều người vẫn chưa biết đến cấu trúc xã hội mẫu hệ phức tạp tồn tại trong các cộng đồng ong. Trên thực tế, ong cái đóng vai trò chủ đạo trong đàn, trong đó ong chúa là trung tâm sinh sản, còn những ong thợ cái đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau để bảo đảm sự sống còn của đàn.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá xã hội do ong cái chi phối trong các đàn ong, bao gồm vai trò của ong chúa, ong thợ cái và ong đực, những yếu tố giúp ong phát triển mạnh trong môi trường sống của chúng. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu thế giới xã hội đầy kỳ thú của loài ong và khám phá thêm về những sinh vật tuyệt vời này.

Vòng đời của ong mật

Tuổi thọ trung bình của ong mật phương Tây thay đổi trong năm, từ chỉ sáu tuần vào mùa xuân và mùa hè đến sáu tháng vào mùa đông. Trong khi đó, ong chúa, có kích thước lớn khoảng gấp đôi ong thợ trung bình, có thể sống đến năm năm!

Tỷ lệ ong cái và ong đực

Các đàn ong mật gồm khoảng 95% ong cái, trong khi số lượng ong đực thay đổi trong suốt năm.

Ong đực không phải là ong thợ. Vai trò chính của chúng là giao phối với ong chúa từ các đàn xung quanh, vì vậy số lượng ong đực được sinh ra sẽ tăng trong mùa giao phối.

Vào mùa đông, khi nguồn tài nguyên dành cho ong trở nên khan hiếm, ong cái sẽ đuổi tất cả ong đực ra khỏi tổ. Chúng sẽ chết đói hoặc chết cóng, vì ong đực không có khả năng kiếm ăn.

Hầu hết mọi người chưa từng nhìn thấy ong mật đực, vì số lượng của chúng không nhiều và chúng không ra ngoài làm những công việc của loài ong. Bạn sẽ không bao giờ thấy chúng trên hoa. Ong đực ở trong tổ, chỉ rời đi để bay đến “khu vực tập trung của ong đực” và giao phối với một ong chúa (không phải ong chúa của đàn mình).

Vai trò của ong đực

Ong đực dễ dàng được phân biệt với ong thợ cái trong đàn. Chúng lớn hơn ong cái và hầu như không làm việc gì. Chúng thường di chuyển khác biệt, nhìn chung là vụng về và lóng ngóng.

Ong đực không phải làm nhiều việc trong tổ. Một số nghiên cứu cho thấy ong đực góp phần sưởi ấm tổ. Tuy nhiên, chúng không kiếm thức ăn. Chúng không cho ong non ăn. Chúng không xây tổ vì không có tuyến sáp. Chúng không bảo vệ tổ vì thậm chí không có ngòi. Chúng thực sự chỉ có một vai trò: giao phối với ong chúa.

Hãy lưu ý rằng ong đực chỉ chiếm khoảng 5% số lượng trong đàn, với tối đa 10 con ong đực trong một đàn tại bất kỳ thời điểm nào, và đôi khi hoàn toàn không có con nào!

Vai trò của ong cái

Ong cái là những con ong thợ và chiếm khoảng 95% số lượng trong đàn.

Ong chúa chỉ có một nhiệm vụ là đẻ trứng cho đàn. Về cơ bản, nó là cơ quan sinh sản cái của một thực thể lớn hơn, tức siêu cơ thể là đàn ong. Vì vậy, khi ong thợ cái được sinh ra, chúng là những con đảm nhiệm mọi công việc trong tổ.

Ong thợ cái không thể giao phối và không thể đẻ trứng đã được thụ tinh; chúng chỉ có thể đẻ trứng phát triển thành ong đực. Vì vậy, không có sự cạnh tranh giữa ong chúa và ong thợ.

Chuyện ong bướm (giao phối)

Sau khi ong chúa được sinh ra và đạt khoảng bảy ngày tuổi, nó sẽ thực hiện chuyến bay giao phối. Trong cả cuộc đời, nó có thể chỉ thực hiện một, hoặc có thể hai chuyến bay giao phối.

Ong chúa sẽ bay ra khỏi tổ và đến một “khu vực tập trung của ong đực”, nơi những con ong mật đực bay xung quanh, chỉ chờ ong chúa bay ngang qua.

Những khu vực tập trung của ong đực này nằm cách mặt đất khoảng 30 mét trên không, rộng khoảng 150 mét, nơi các ong đực cùng phát tán pheromone hóa học để thu hút mọi ong chúa trong phạm vi đó.

Khi ong chúa bay ngang qua, chỉ những ong đực nhanh và khỏe nhất giành chiến thắng, tiếp cận và giao phối thành công với ong chúa. Ong chúa sẽ giao phối với khoảng 15 đến 20 ong đực trước khi có đủ tinh trùng dùng cho phần đời còn lại.

Sau khi một ong đực giao phối thành công với ong chúa, dương vật lộn của nó bị xé ra khỏi khoang bụng, rồi cả hai rơi xuống đất và đó là kết thúc cuộc đời ngắn ngủi của con ong đực. Vì vậy, chúng chết trong quá trình giao phối!

Tuy nhiên, gen của nó được truyền lại và đó được xem là một ong mật đực thành công. Phần lớn ong đực sẽ không bao giờ giao phối với ong chúa.

Sự hình thành ong chúa

Ong thợ cái chỉ có thể đẻ trứng ong đực. Ong chúa có thể đẻ cả trứng ong cái và ong đực. Vì vậy, chỉ ong chúa mới có thể sinh ra ong chúa, và bất kỳ trứng ong cái nào của nó cũng có thể được phát triển thành ong chúa.

Tất cả ong đều được nuôi bằng sữa ong chúa trong ba ngày đầu đời, trước khi chuyển sang chế độ ăn gồm phấn hoa và một ít mật hoa. Tuy nhiên, nếu ong non được ăn sữa ong chúa trong suốt quá trình phát triển, nó sẽ trở thành ong chúa.

Sự kế nhiệm của ong chúa

Các đàn ong không phải là chế độ quân chủ, nơi ong chúa nắm quyền và đưa ra mọi quyết định. Chính đàn ong mới là bên đưa ra quyết định. Tất cả ong thợ, tức trí tuệ tập thể của đàn ong thợ cái, cùng quyết định.

Cuối cùng, chúng quyết định chấp nhận hoặc từ chối một ong chúa mới được đưa vào tổ. Đây là lý do đôi khi tốt hơn là trao cho một đàn không có ong chúa cơ hội tự tạo ra ong chúa từ trứng ong cái của ong chúa cũ, thay vì đưa một ong chúa xa lạ vào đàn.

Như đã đề cập, chúng có thể lấy bất kỳ trứng ong cái nào và biến nó thành ong chúa bằng cách cho ấu trùng ăn sữa ong chúa. Chúng cũng sẽ làm cho ô nơi ong chúa được sinh ra lớn hơn một chút để phù hợp với kích thước cơ thể lớn hơn của ong chúa.

Ong chúa không phải lúc nào cũng biết mình đang ở những ngày cuối đời. Chính đàn ong nhận ra pheromone của nó đang yếu dần và sẽ chuẩn bị cho sự xuất hiện của một ong chúa mới.

Đôi khi, một ong chúa mới phát triển trong khi ong chúa cũ vẫn còn sống. Khi đó, đàn ong có một ong chúa mẹ lớn tuổi đang suy yếu và một ong chúa con mới vừa chui ra khỏi ô. Trong trường hợp này, các ong chúa sẽ chiến đấu đến chết và ong chúa mạnh nhất sẽ chiến thắng!

Chúng tôi hy vọng bạn đã thích cùng chúng tôi khám phá góc nhìn đầy kỳ thú về đời sống bí mật của loài ong! Thiên nhiên chắc chắn có thể khắc nghiệt, nhưng thiên nhiên biết điều gì là tốt nhất và sẽ làm những gì cần thiết để bảo đảm sự tồn tại lâu dài của những đàn ong mật khỏe mạnh và thích nghi tốt nhất, vốn mang lại rất nhiều điều có ích cho tất cả chúng ta!

Đọc thêm về điều làm nên chất lượng hàng đầu thế giới của mật ong Manuka Biosota...